Araştırma Alanları

 

Besin ve Beslenme Bilimleri
Besin Güvenliği
Besin güvenliği; sağlıklı besin üretimini sağlamak amacıyla besinlerin üretim, işleme, saklama, taşıma ve dağıtım aşamalarında gerekli kurallara uyulması ve önlemlerin alınması, besinlerde olabilecek fiziksel, kimyasal, biyolojik ve her türlü zararların yok edilebilmesi için alınacak önlemler ile ilgili temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Besin Destekleri
Besin destekleri genel olarak; vitaminler, mineraller, aminoasitler, esansiyel yağ asitleri, posa, çeşitli bitkiler ve bunların ekstrelerini de kap¬sayan geniş bir yelpazeye sahiptir ve bu ögelerin yüksek dozlara karşılık gelen miktarlarının hap, kapsül, şurup şek¬linde kullanılabilir formları olarak tanımlanmaktadır. Genelde beslenmemizde yer alan besin öğeleri içeriklerine ek anlamına gelmekte¬dir. Bu kapsamda besin destekleri alanında yapılan çalışmalar: besin desteklerinin yapısı, içerikleri ve işlevleri, ambalaj ve etiket özellikleri, kullanılma durumu, besin destekleri ve ilaç etkileşimleri ile ilgili temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Besin Kimyası
Besin bileşenlerinin yapısı, özellikleri, işlevleri ve kimyasal etkileşimlerinin değerlendirilmesi üzerine temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Besin Mikrobiyolojisi
Besin mikrobiyolojisi, besin güvenliği açısından önemli bir bilim dalı olduğu kadar, bazı mikroorganizmaların aktivitesi sonucu üretilen fermente besinlerin üretilmesinde de önemli rol oynar. Besin üretiminde tarladan çatala kadar geçen tüm aşamaların başarılı bir şekilde uygulanması besin mikrobiyolojisinin temelini oluşturur. Bu kapsamda besin mikrobiyolojisi bilim dalında yapılan araştırmalar; patojen bakterilerin izolasyonu ve tanımlanması, farklı besin ürünlerinde patojen mikroorganizmaların canlılığını sürdürmesi, besinlerde bulunan doğal antimikrobiyal maddelerin incelenmesi, fermente besinlerde bulunan laktik asit bakterilerinin izolasyonu, tanımlanması ve ürettikleri bakteriyosinlerin antimikrobiyal etkilerinin incelenmesi olarak özetlenebilir.

Beslenme Biyokimyası
Besin bileşenlerinin insan metabolizmasındaki etkileri ve metabolizması, bu ögelerin sağlıkta ve hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde beslenmenin rolü ile bağdaştırılması üzerine temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Beslenme Genomiği
Beslenme genomiği veya nutrigenomik çalışmalar besin bileşenlerinin genlerin ifadesi üzerindeki etkisini inceleyen çalışma alanıdır . Biyoaktif besin bileşenlerinin gen-ekspresyon örüntüsü (transkriptom), kromatin organizasyonu (epigenom), post translasyonel modifikasyon dahil protein–ekspresyon örüntüsü (proteom: genom veya doku, hücre tarafından ifade edilen proteinlerin tümünü kapsar , metabolit profili (metabolom) dahil çeşitli doku ve organ üzerinde spesifik etkisi olduğu belirtilmektedir .Beslenme genomiği ile ilgili çalışmalar; besin bileşenleri ile genomun moleküler, sellüler ve sistemik düzeyde etkileşimi ile ilintilidir ve besin bileşenlerinin genom, proteom ve metabolom üzerine etkisini irdeler. Genetik biliminin 21. yüzyılın birinci çeyreğinde; birçok hastalık için hastalık/gen etkileşimini ve genlerin işlevlerini tanımlama, nutrigenomik ve farmakogenetik’in gelişmesi (tedavi ve önleme), müdahalelere yanıtı (besin bileşeni, ilaç) önceden bilebilme, çünkü yanıttaki farklılıklar kişiye özgü genetik profille ilintilidir. Öneriler, diyet ve yaşam tarzı değişikliklerini ve/veya ilaç tedavisini kişiye özgü yapma, Koroner kalp hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, artrit, astım ve zihinsel gelişim için genetik bilgilere dayalı diyet geliştirme çerçevesinde hızla gelişeceği beklenmektedir.

Fonksiyonel Besinler
Fonksiyonel besinler doğal olarak içerdikleri fizyolojik aktif bileşenler (besin ögesi veya değil) ile sağlıklı beslenmemize katkıda bulunmanın yanı sıra, iyi hal ve sağlığı geliştirici, hastalık riskini azaltıcı potansiyel etkileri ile vücuttaki bir veya daha fazla hedef fonksiyonda yararlı etkiler oluşturduğu bilimsel olarak kanıtlanan besin bileşenleri olarak tanımlanmaktadır. Hiç şüphesiz, yeterli bilimsel kanıtlar ile sağlığa faydası belirlenen ve fonksiyonel besin olarak nitelendirilen bu besinler, sağlıklı beslenme önerileri içinde yerini alacaktır. Ancak öncelikle beslenmenin gastrointestinal, kardiovasküler, beyin, karaciğer, kemik ve kas fizyolojisi üzerindeki etkisi çok iyi anlaşılmalı, besin ögeleri ile osteoporoz, miyokard infarktüsü, kanser, diabet, mide ülseri gibi bazı hastalıklar arasındaki pozitif ve negatif ilişkiler açık ve net olarak ortaya konulmalı, optimal işlevler veya hastalıklar ile ilgili öncelikli göstergeler çok iyi tanımlanmalıdır. Besinlerin iyi hal ve sağlığı geliştirici ve bazı hastalık risklerini önleyici potansiyel etkilerini belirlemek amacıyla yapılan in vivo, in vitro ve epidemiyolojik araştırmalar süregelmeli, kontrollü çalışmalarla güvenilirlik artırılmalıdır.

İlaç Besin Etkileşimi
Besinler ilaçların farmakokinetik özelliklerini değiştirebilen en önemli etmenlerden biri olarak kabul edilmektedir. Diğer yandan ilaçlar da hastanın beslenme durumunu etkileyerek organizmanın tedaviye cevabının değişmesine neden olabilmektedir. Beslenme durumu ile ilaçlar arasındaki bu tür karşılıklı etkileşimlerin anlaşılması bireyin tıbbi beslenme tedavisinin düzenlenmesine, ilaç dozunun belirlenmesine, ilaçlara karşıt reaksiyonların azaltılmasına yardımcı olmakta, ilaçların tedavide kullanımına daha rasyonel bir yaklaşım sağlamaktadır.

Yaşam Döngüsü Boyunca Sağlıklı Beslenme
Yaşam boyu tüm bireylerin sağlığının korunması, geliştirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması ve sağlıklı yaşam (sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlığının benimsenmesi, sigara içme alışkanlığının önlenmesi) biçimlerinin benimsenmesi, varolan ve yaşam kalitesini bozan beslenme sorunlarının (protein-enerji yetersizliği, demir yetersizliği anemisi, iyot yetersizliği hastalıkları, raşitizm,diş çürükleri,şişmanlık vb.) en aza indirilmesi, diyete bağlı kronik hastalıkların (koroner kalp hastalıkları, hipertansiyon, bazı kanser türleri, diyabet, osteoporoz vb.) önlenmesi ve tedavisine yönelik yaşam şeklinin iyileştirilmesi, çevre koşullarının düzeltilmesi ve geliştirilmesi üzerine temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Tıbbi Beslenme Tedavisi
Çocuk ve Yetişkin Hastalıklarında Tıbbi Beslenme Tedavisi
Yaşam döngüsünde hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde besin ve besin öğelerinin hücresel, biyokimyasal ve moleküler düzeyde rolü ve etkisi, tıbbi beslenme tedavisi uygulama aşamalarının hastalığın tedavisinde etkinliği, beslenme tedavisi ve hastalık arasındaki ilişki, makro besin öğelerinin ve besin takviyelerinin metabolizma ve vücut kompozisyonu üzerine etkisi, hastalıklarda beslenme durumunun değerlendirilmesi üzerine temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Toplu Beslenme Sistemleri
Besin Hijyeni ve Sanitasyonu
Besin kaynaklı hastalıklara ve besin zehirlenmelerine yol açan fiziksel, kimyasal ve biyolojik kirlenme sebebi olan etmenlerin ortadan kaldırılması ve sağlığın korunmasına yönelik temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Kurum Beslenme Servislerinin Yönetim ve Organizasyonu
Toplu beslenme hizmeti yapılan yerlerde sağlıklı, yüksek hijyenik kalitede, yüksek besin değeri özelliklerine sahip, en ekonomik ve tüketilebilir bir toplu beslenme hizmetinin verilmesini sağlamaya yönelik temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Yiyecek Hazırlama ve Pişirme Teknikleri
Lezzet, görünüm, renk ve kıvam yönünden uygun özelliklere sahip olması yanında besin değeri kayıplarını da önleyecek şekilde kaliteli toplu beslenme hizmeti sunulması için en doğru hazırlama ve pişirme tekniklerinin kullanılmasına yönelik temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.

Toplum Beslenmesi

  • Besin güvencesi, beslenme plan ve politikaları: İnsanlar güvenilir, uygun fiyatta, kaliteli sağlıklı beslenme alışkanlığını geliştirecek besinleri satın alma ve tüketme hakkına sahiptir. Besin güvencesi ve güvenliğinin sağlanması, hastalıkların önlenmesi, sağlığın korunması ve geliştirilmesi, çevrenin korunması ve sosyo-ekonomik gelişmenin sağlanması amacıyla politika ve stratejiler oluşturulurken besin – beslenme ve sağlık kavramları birlikte ele alınmalı, bilim ve teknoloji stratejileri oluşturulmalıdır.
  • Besin zenginleştirme: Beslenme sorunlarının tedavisi ve önlenmesi amacıyla diyetin desteklenmesi ve besinlerin zenginleştirilmesi hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yaygın olarak kullanılan yöntemlerdir. Besin zenginleştirme; besinde doğal olarak bulunan veya bulunmayan, bir veya birden fazla elzem besin öğesinin, toplumda veya özel bir risk grubunda bir veya birkaç besin öğesinin yetersizliğinin düzeltilmesi veya önlenmesi amacıyla besine eklenmesidir, ya da kısaca besinlere besin öğesinin normalde olduğundan fazla miktarda eklenmesidir. Yaşam şeklindeki hızlı değişim ve işlenmiş besinlerin tüketiminde artış nedeniyle, diyeti yeterli kılmak üzere besinler zenginleştirilmektedir. Besin zenginleştirme, orta ve uzun dönemde çözüm getiren bir stratejidir ve epidemiyolojik çalışmaların her iki üç yılda bir yürütülmesini ve göstergelerin belirlenmesini gerektirir.

Beslenme Eğitimi
Toplumun beslenme sağlık arasındaki ilişikiyi anlamalarına yardımcı olmak için eğitim materyalleri ve programlarının geliştirilmesi ve uygulanan modellerin etkinliğinin araşatırılması, beslenme alışkanlıklarını etkileyen faktörlerin saptanması, davranış değişikliğini geliştirme için motive edici faktörlerin araştırılmasını kapsar.

Toplumun Beslenme Durumunun Saptanması
Bireyin beslenme durumunun saptanması, besin ögeleri gereksinme¬sinin ne ölçüde karşılandığının bir göstergesidir. Besin ögeleri alımı ile besin ögeleri gereksinmesi arasındaki dengenin sağlanması optimal sağlık için önem taşımaktadır. Besin ögesi alımı bireyin her zamanki besin tüketimine dayalıdır. Ekonomik durum, yeme alışkanlıkları, duygusal durum, iklim, kültürel yapı, çeşitli hastalıklar ve iştah, besin ögeleri alımını etkilemektedir. Besin ögesi gereksinmesi ise, iyilik halinin sürdürülmesi, büyüme ve gelişme, gebelik ve emziklilik, stres, enfeksiyonlar, kronik veya akut hastalıklar, ateş, vb etmenlerle belirlenmektedir. Bireyin veya toplumun beslenme durumunun saptanması; beslenme durumunun tanımlanması, nedenlerin saptanması, çözüm yollarının bulunması, eğer bir girişimsel çaba (müdahale) uygulandı ise, etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik temel ve uygulamalı araştırmaları kapsar.